Focus op gebruikers door Scenario Based Design met personas als leitmotiv

Als ontwerper is het essentieel dat we ons tijdens het ontwerpproces inleven in hoe eindgebruikers hun omgeving ervaren. Dit is complex. Omdat ervaringen, motivatie en noden divers zijn en het proces complex is, dreigt de focus op de gebruiker gemakkelijk te vervagen. De ontwerpmethodiek Scenario Based Design helpt om gedurende het hele proces en bij elke ontwerpwijziging de eindgebruiker centraal te houden. Deze eindgebruikers omschrijven we als ‘persona’s’.

Eerst brengen we de eindgebruikers in kaart. Weorganiseren inleefsessies waarbij het ontwerpteam enkele dagen actief deelneemt aan activiteiten met gebruikers in de bestaande setting, aangevuld met interviews en observaties en evidence-based data. Zo krijgen we zicht op de diversiteit in ervaring, kwetsbaarheid en motivatie en ontwikkelen we persona’s die elk een uniek aspect representeren. Via scenario’s laten we deze persona’s een ruimtelijk traject afleggen doorheen site en gebouwen, geleid door handelingen, behoeftes en herinneringen. Ze worden zo het leitmotiv van het ontwerp. In elke fase toetsen we het ontwerp met stakeholders via workshops om na te gaan of het voor àlle gebruikers een optimale omgeving wordt.

Voor het hoofdkantoor van Greenpeace in Laken verzamelden we via Scenario Based Design en persona’s inzichten over vaste medewerkers, vrijwilligers en activisten. Zo werden onzichtbare noden benoemd, zoals stressreductie, verbondenheid met collega’s en buurt, en een activity-based werkomgeving met comfort.

Deze noden vertaalden we naar persona’s en scenario’s. Via customer journeys brachten we in kaart hoe ruimtes beantwoordden aan behoeften en optimaliseerden we comfort, interactie en beleving. Ruimtes werden gekoppeld aan concrete activiteiten – focuswerk, creatie, eten, ontmoeten – en verbonden via een centrale binnenplaats. Door ruimtes te delen met lokale organisaties ontstond een dynamische, inclusieve werkomgeving.

In de Kerselaar in Overijse, een residentie voor bewoners met een fysieke en/of mentale beperking, vertrokken we vanuit de leefwereld en emoties van de bewoners.

De persona’s ‘Jan’ en ‘Linda’ werden een leidraad, met de kamer als bouwsteen: een ruimte met onzichtbare zorg en tilliften voor Linda en een flexibele, maar ordelijke indeling voor Jan, met een duidelijke dag- en nachtindeling. We laten persona’s een traject afleggen dat ritme, dagindeling en rituelen in kaart brengt en ruimtelijk vertaalt. Door bewoners een actieve rol te geven, werd het einddoel van een thuis waar zij verantwoordelijkheden kunnen opnemen, bereikt. De methodiek stimuleert creatief en reflectief denken en biedt een referentiekader om beslissingen te (her)evalueren.

We onderzochten de gebruikersnoden via literatuurstudies en interviews met politieagenten. Politiewerk blijkt een sterk maatschappelijk engagement, met identiteit, verantwoordelijkheid en ‘trots op het vak’ centraal. Veiligheid is een fundamentele randvoorwaarde: overzicht, zichtbaarheid en gecontroleerde toegang ondersteunen geborgenheid en de operationele werking van een politiekantoor. Daarnaast bleek er een nood aan connectie met collega’s en andere diensten, gecombineerd met momenten van deconnectie en mentaal herstel. Comfort, natuurbeleving en beweging zijn belangrijke ondersteunende factoren. Deze inzichten werden vertaald naar de persona’s ‘Kevin’ en ‘Julie’, die richting gaven aan ontwerpbeslissingen. Het resultaat is een politiekantoor dat niet alleen activeert, maar ook ruimte biedt voor decompressie en herstel.

Scenario Based Design houdt de eindgebruiker gedurende het hele ontwerpproces centraal door routines, emoties en noden ruimtelijk te vertalen tot een toetsbaar referentiekader. Zo worden in projecten zoals HQ Greenpeace, De Kerselaar en het politiekantoor Montgomery verborgen behoeften zichtbaar en ontstaan omgevingen die comfort, verbinding, veiligheid en herstel ondersteunen.